Harmonizacja

Harmonizacja w przekładzie nie jest jedynie tendencją stylistyczną ani preferencją płynności; jest decyzją metodologiczną o dalekosiężnych konsekwencjach epistemicznych.

Harmonizacja w przekładzie występuje wtedy, gdy tłumacz zbyt wcześnie rozwiązuje napięcie tekstowe. Zamiast odnotować wieloznaczność lub konflikt obecny w tekście źródłowym, przekład wybiera jedną interpretację i przedstawia ją tak, jakby była jedyną możliwą lekturą. Nie jest to wybór neutralny, lecz decyzja podjęta na etapie, na którym metoda wymaga zawieszenia rozstrzygnięcia, a nie jego dokonania.

Z perspektywy podejścia opartego na dowodach napięcie tekstowe jest daną. Różnice w sformułowaniach, perspektywie czy logice stanowią część materiału dowodowego i powinny pozostać widoczne w przekładzie tak długo, jak długo same dane nie pozwalają na jednoznaczne rozstrzygnięcie. Harmonizacja usuwa tę widoczność. Upraszcza tekst poprzez dodanie rozwiązania interpretacyjnego, którego dane nie wymagają.

Prowadzi to do przedwczesnego domknięcia interpretacyjnego. Przekład przestaje odzwierciedlać strukturę tekstu źródłowego, a zaczyna ją zastępować spójną narracją wytworzoną przez tłumacza. W rezultacie niepewność znika nie dlatego, że została rozstrzygnięta, lecz dlatego, że została wyedytowana.

W EBBS obowiązuje najprostsza adekwatna zasada: 

Nie dodawaj pewności interpretacyjnej tam, gdzie nie wymagają jej dane!

Jeśli tekst źródłowy jest wieloznaczny, przekład powinien pozostać wieloznaczny. Jeśli tekst zawiera napięcie, przekład powinien to napięcie zachować. Każde dalsze rozstrzygnięcie należy do etapu interpretacji, a nie do etapu tłumaczenia.

Harmonizację należy zatem rozumieć jako błąd decyzyjny: wprowadza ona nieuzasadnione założenie — założenie spójności — w sytuacji, gdy same dane tej spójności nie potwierdzają.

Lisa Bourgeault | pexels.com