Wprowadzenie

Evidence-Based Biblical Studies (EBBS) proponuje metodę badania tekstów opartą na rygorze danych, przejrzystości argumentacji oraz świadomej kontroli kontekstu. Punktem wyjścia nie jest interpretacja, lecz materiał źródłowy: język , warianty tekstowe, struktura oraz recepcja . EBBS zakłada wyraźne rozróżnienie pomiędzy danymi a wnioskami oraz wymaga, aby każda teza była proporcjonalna do jakości i zakresu dostępnych dowodów. W tym sensie stanowi próbę przeniesienia standardów badań opartych na dowodach do obszaru analizy tekstu.

Choć metoda ta została opracowana i zilustrowana na materiale biblijnym, jej znaczenie wykracza poza ten kontekst. Może być stosowana wszędzie tam, gdzie tekst stanowi źródło wiedzy o przekonaniach, normach i praktykach społecznych. Dla nauk społecznych EBBS oferuje narzędzie systematycznej analizy dyskursu, umożliwiające badanie tego, w jaki sposób teksty kształtują interpretacje rzeczywistości, legitymizują działania oraz wpływają na procesy społeczne.

Ma to szczególne znaczenie w badaniu tekstów medialnych w epoce sztucznej inteligencji, gdy treści generowane algorytmicznie wymagają weryfikacji źródeł, kontroli kontekstu oraz oceny wiarygodności. W takim środowisku hierarchia danych, zasada odroczonej harmonizacji oraz jawne raportowanie niepewności stają się narzędziami ochrony przed manipulacją i nadinterpretacją.

EBBS wprowadza dyscyplinę przed interpretacją. Nie eliminuje hermeneutyki, lecz osadza ją w strukturze dowodów. Dzięki temu może stać się pomostem pomiędzy humanistyczną wrażliwością a rygorem analitycznym właściwym naukom społecznym oraz współczesnym badaniom nad mediami.

W modelu EBBS Biblia nie jest badana ze względów konfesyjnych, lecz ze względu na swoje właściwości tekstowe i historyczne. Jest to korpus o wyjątkowo rozbudowanej tradycji rękopiśmiennej, obejmującej tysiące świadectw w różnych językach i epokach. Jednocześnie jest to tekst o ogromnym znaczeniu kulturowym, który przez stulecia kształtował normy społeczne, język publiczny oraz wyobraźnię zbiorową.

Dowody mogą zakłócić teologię.

Z perspektywy EBBS Biblia jest również przestrzenią, w której szczególnie wyraźnie ujawnia się rola przekładu. Funkcjonuje ona przede wszystkim poprzez tłumaczenie, a więc poprzez decyzje, które nie są wyłącznie językowe, lecz interpretacyjne. W tym modelu przekład staje się szczególną formą interpretacji naukowej, a nie jedynie transferem znaczenia pomiędzy językami.

Badanie Biblii pozwala zatem analizować proces, w którym dane rękopiśmienne i językowe są przekształcane w uporządkowaną interpretację o szerokich konsekwencjach społecznych. Tekst ten pełni funkcję laboratorium metodologicznego: pokazuje, jak łatwo granica pomiędzy obserwacją a interpretacją może ulec zatarciu oraz jak istotne jest jej świadome podtrzymywanie.

Wybór Biblii jako przedmiotu badań w paradygmacie opartym na dowodach jest zatem nie tylko uzasadniony, lecz wręcz modelowy: pokazuje, że nawet tekst o ogromnym znaczeniu kulturowym może i powinien podlegać tej samej dyscyplinie dowodowej co każde inne źródło danych.

Główne etapy metodologiczne

  1. Ramy epistemiczne
  2. Projektowanie pytania badawczego
  3. Identyfikacja danych
  4. Analiza danych pierwotnych
  5. Przekład bazowy
  6. Ograniczenia diagnostyczne
  7. Dokumentowanie napięć
  8. Interpretacja kontrolowana
  9. Synteza interpretacyjna
  10. Audyt i rewizja